Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Blog

Pozwolenia na budowę i użytkowanie bardziej trwałe


W ramach nowelizacji prawa budowlanego, która weszła w życie 19 września 2020 r., wprowadzono przepisy ograniczające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie. W myśl nowych przepisów nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. Analogiczne rozwiązanie zostało przyjęte w przypadku decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

 

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw wprowadziła do polskiego systemu prawnego rozwiązania zwiększające trwałość decyzji administracyjnych o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie. Dotychczas do pozwoleń tych miały zastosowanie ogólne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych. Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza natomiast możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych z uwagi na upływ czasu tylko w niektórych przypadkach, gdy wystąpiły określone wady kwalifikowane. W odniesieniu do innych wad kwalifikowanych można stwierdzić nieważność decyzji bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych, a więc nawet 40 lub 50 lat po jej doręczeniu. Ustawodawca uznał, że w przypadku pozwoleń na budowę i pozwoleń na użytkowanie stan niepewności nie może utrzymywać się w nieskończoność, nawet wówczas, gdy decyzje takie są obarczone poważnymi wadami (np. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa). Dodane ustawą nowelizującą przepisy art. 37b i art. 59h Prawa budowlanego stanowią, że nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli od daty doręczenia takiego aktu administracyjnego upłynęło 5 lat. Po upływie tego terminu właściwy organ administracji publicznej w przypadku uznania, że pozwolenie na budowę lub pozwolenie na użytkowanie jest obarczone wadą, która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności takiej decyzji, orzeka o stwierdzeniu wydania jej z naruszeniem prawa. Wadliwe pozwolenie na budowę lub użytkowanie pozostaje zatem w obrocie prawnym, a właściciel obiektu wybudowanego lub użytkowanego na jego podstawie nie musimy występować o nową decyzję w tym przedmiocie i nie ponosi ryzyka jej nieuzyskania. Decyzja stwierdzająca wydanie pozwolenia na budowę z  naruszeniem prawa może jedynie stanowić podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.

 

W kontekście wprowadzonych nowych regulacji na szczególną uwagę zasługują przepisy przejściowe (międzyczasowe) zamieszczone w ustawie nowelizującej z 13 lutego 2020 r. W świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, iż stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę z uwagi na upływ pięciu lat od daty jego doręczenia, niezależnie od rodzaju wady kwalifikowanej, którą obarczona jest taka decyzja administracyjna, nie jest dopuszczalne, jeżeli zostały spełnione następujące przesłanki:

1)      postępowanie administracyjne o wydanie pozwolenia na budowę zostało wszczęte 19 września 2020 r. lub później oraz

2)      projekt budowlany dołączony przez inwestora do wniosku o pozwolenie na budowę został sporządzony na podstawie przepisów obowiązujących od 19 września 2020 r.

 

Gdyby wnioskować z przeciwieństwa, należałoby więc przyjąć, że w innych przypadkach upływ 5 lat od daty doręczenia decyzji o pozwoleniu na budowę lub pozwolenia na użytkowanie nie stanowi przeszkody do stwierdzenia jej nieważności. Dotyczyłoby to zamierzeń budowlanych:

1)      dla których przed 19 września 2020 r. została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę lub

2)      których projekt budowlany został sporządzony na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją, a postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na budowę zatwierdzającego ten projekt zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej lub

3)      których projekt budowlany został sporządzony na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją, a postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na budowę zatwierdzającego ten projekt zostało wszczęte w terminie 12 miesięcy od daty wejścia w życie ustawy nowelizującej.

 

Uzasadniona wydaje się jednak interpretacja, iż również w tych innych przypadkach stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę lub pozwoleniu na użytkowanie, gdy od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat, nie jest dopuszczalne, jeżeli wada kwalifikowana, którą obarczona jest taka decyzja, polega na rażącym naruszeniu prawa. W wyroku z 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13 Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego stanowiący m. in. o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszenie prawa, jest niezgodny z art. 2 Konstytucją w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Wyrok ten dotychczas nie został w sposób kompleksowy wykonany. Ustawodawca nie znowelizował kodeksu postępowania administracyjnego w taki sposób, aby regulacja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa odpowiadała standardom konstytucyjnym. Jako wykonanie wymienionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w ograniczonym zakresie – w odniesieniu do pozwoleń na budowę i pozwoleń na użytkowanie - można zakwalifikować wprowadzenie do prawa budowlanego przepisów ograniczających w czasie dopuszczalność stwierdzenia nieważności tych decyzji ze względu na upływ czasu. Wydaje się więc, że obecnie z uwagi na stanowisko wyrażone we wskazanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego przewidziany w tych przepisach pięcioletni termin powinien mieć zastosowanie także w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności pozwoleń na budowę i pozwoleń na użytkowanie wydanych z rażącym naruszeniem prawa, które stały się ostateczne przed 19 września 2020 r. lub też zostały wydane w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed tą datą. Pozwolenie na budowę i pozwolenie na użytkowanie to niewątpliwie decyzje stanowiące podstawy nabycia praw. Za znaczny upływ czasu, o którym mowa we wspomnianym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie, należałoby, jak się wydaje, uznać właśnie upływ pięciu lat, licząc od daty doręczenia.

 

W przypadku pozwoleń na budowę i pozwoleń na użytkowanie dotyczących zamierzeń, których realizacja została już zakończona, dodatkowe uzasadnienie powyższego poglądu może stanowić dosłowna treść przepisu przejściowego – art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane i niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym unormowaniem przepisy ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu dotychczasowym stosuje się do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych. Z literalnego brzmienia tego przepisu przejściowego wynika, że stanowi on wyłącznie o zamierzeniach budowlanych realizowanych, a więc będących jeszcze w trakcie realizacji. Można więc argumentować, że w przypadku, gdy zamierzenie budowlane zostało już w całości zrealizowane, a więc wszystkie prace przewidziane w projekcie budowlanym zostały wykonane, do takiego zamierzenia mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r. O ile co do zasady taka interpretacja wydaje się sprzeczna z intencją ustawodawcy, to w przypadku ograniczenia w czasie stwierdzenia nieważności pozwoleń na budowę i pozwoleń na użytkowanie wydanych z rażącym naruszeniem prawa stanowiłaby ona realizację reguły nakazującej interpretować przepisy prawa z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych, co w tym przypadku oznaczałby uwzględnienie stanowiska wyrażonego w wymienionym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r.

 

Piotr Wiśniewski

radca prawny

 

tagi

 

wyłączenie dopuszczalności stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę po 5 latach

ograniczenie możliwości stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę ze względu na upływ czasu

stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę zagadnienia intertemporalne