Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Blog

Uproszczona legalizacja samowoli budowlanych


Od września br. istnieje możliwość doprowadzenia do zalegalizowania samowoli budowlanej w ramach uproszczonej procedury. Uproszczone postępowanie legalizacyjne może być prowadzone w stosunku do samowoli budowlanych w przypadku, gdy od zakończenia nielegalnej budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Jednymi z najbardziej istotnych okoliczności odróżniających uproszczone postępowanie legalizacyjne od standardowej procedury mającej na celu zalegalizowanie samowoli budowlanej są brak wymogu zgodności wzniesionego nielegalnie obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz brak obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

 

Jednym z nowych rozwiązań wprowadzonych ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 19 września 2020 r., jest uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące samowoli budowlanych popełnionych przed co najmniej 20 laty. Celem wprowadzenia uproszczonej procedury w tym zakresie, jak wskazano w projekcie ustawy nowelizującej, było zachęcenie właścicieli nieruchomości do legalizacji samowoli budowlanych, aby w ten sposób przeciwdziałać ewentualnym zagrożeniom związanym z istnieniem nielegalnie wybudowanych obiektów budowlanych oraz doprowadzić do uregulowania stanu prawnego takich budynków lub budowli. Dotychczas bowiem właściciele obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia często nie podejmowali działań mających na celu legalizację samowoli, obawiając się konieczności uiszczenia wysokiej opłaty legalizacyjnej lub nakazu rozbiórki z uwagi na niezgodność z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.

 

Uproszczone postępowanie legalizacyjne może być prowadzone w stosunku do każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego funkcji lub gabarytów. Ustawodawca nie wprowadził żadnych ograniczeń w tym zakresie. Wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej nie jest natomiast dopuszczalne, jeżeli przed upływem 20 lat od daty zakończenia budowy zostało wydane postanowienie organu nadzoru budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Uproszczone postępowanie legalizacyjne nie może również zostać wszczęte w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku których przed 19 września 2020 r. wydano decyzję o nakazie rozbiórki.

 

W odniesieniu do obiektów stanowiących samowole budowlane, których budowa zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r., a więc przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z 7.07.1994 – Prawo budowlane, ustawodawca pozostawił ich właścicielom i zarządcą wybór między uproszczonym postępowaniem legalizacyjnym w trybie nowych przepisów, dodanych ustawą nowelizującą z 13 lutego br., a procedurą mającą na celu zalegalizowanie samowolnie zrealizowanej budowy prowadzonej na podstawie ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.

 

Uproszczone postępowanie legalizacyjne jest wszczynane z urzędu przez organ nadzoru budowlanego, także wówczas, gdy inicjatywa w przedmiocie przeprowadzenia tej procedury pochodzi od właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Jeżeli organ nadzoru budowlanego stwierdzi istnienie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, wydaje postanowienie nakazujące zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie zagrożenia. W każdym przypadku w ramach uproszczonej procedury legalizacyjnej organ nakłada w drodze postanowienia obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Dokumentami tymi są:

1)    oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,

2)    geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego,

3)    ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.

 

W uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym – w odróżnieniu od standardowej procedury dotyczącej zalegalizowania samowoli budowlanej – nie ma natomiast obowiązku przedłożenia zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy – w przypadku braku planu miejscowego. Jak wskazano bowiem w projekcie ustawy nowelizującej z 13 lutego 2020 r., skoro przez wiele lat organy samorządu terytorialnego nie zawiadamiały nadzoru budowlanego o istnieniu samowoli, należy domniemywać, że akceptowały istnienie obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych i uznawały, że nie pozostają one w sprzeczności z lokalną polityką przestrzenną.

 

Termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest wyznaczany przez organ nadzoru budowlanego. Termin ten nie może być jednak krótszy niż 60 dni od daty doręczenia postanowienia nakładającego obowiązek przedstawienia przedmiotowych dokumentów.

 

Kolejnym etapem uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest sprawdzenie przez organ nadzoru budowlanego kompletności dokumentów legalizacyjnych. Organ sprawdza również, czy z przedłożonej ekspertyzy technicznej wynika, iż stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Jeżeli przedstawione dokumenty legalizacyjne okażą się niekompletne, organ nadzoru budowlanego orzeka o obowiązku usunięcia dostrzeżonych braków w wyznaczonym terminie.

 

W przypadku, gdy dokumenty legalizacyjne okażą się kompletne albo braki w zakresie ich kompletności zostały usunięte w wyznaczonym terminie, a z przedłożonej ekspertyzy technicznej wynika, iż obiekt budowlany jest w stanie technicznym niestwarzającym zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwalającym na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego, wydawana jest decyzja o legalizacji. Decyzja taka stanowi podstawę do użytkowania obiektu budowlanego. Zastępuje więc również w stosunku do obiektu, w przypadku którego przeprowadzone uproszczone postępowanie legalizacyjne, decyzję o pozwoleniu na użytkowanie.

 

Jeżeli dokumenty legalizacyjne nie zostaną przedstawione w wyznaczonym w terminie albo braki w zakresie ich kompletności nie zostaną usunięte, a także gdy w świetle sporządzonej ekspertyzy technicznej stan techniczny obiektu budowlanego stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub nie pozwala na bezpieczne użytkowanie tego obiektu, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o nakazie rozbiórki.

 

W uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, co szczególnie istotne dla podmiotów zainteresowanych legalizacją, nie nakłada się obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Adresat decyzji i postanowień wydanych w tym postępowaniu, zainteresowany legalizacją, ponosi zatem jedynie koszty niezbędne w celu przedłożenia wymaganych dokumentów legalizacyjnych, oczywiście jeżeli zostanie wydana decyzja o legalizacji i nie będzie konieczne pokrycie kosztów związanych z rozbiórką.

 

Piotr Wiśniewski

radca prawny

 

tagi

brak wymogu wykazania zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym

brak wymogu wykazania zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym

brak opłaty legalizacyjnej w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym