Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Blog

Pozew na próbę a res iudicata


Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocny wiąże nie tylko strony i sąd, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocność orzeczenia sądu jest podstawą jego mocy wiążącej, która charakteryzuje się tym, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 maja 2003, I CKN 263/01, przedstawił stanowisko, że Sąd obowiązany jest uznać, że kwestia prawna, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, a która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie przez niego rozpoznawanej, kształtuje się tak, jak to przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku. Moc wiążąca ma gwarantować poszanowanie prawomocnego orzeczenia sądu, regulującego stosunek prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia.

Według drugiego nurtu orzeczniczego, unormowana w art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego wyroku dotyczy co do zasady związania treścią jego sentencji, a nie uzasadnienia, zawierającego przedstawienie dowodów i ocenę ich wiarygodności. Przedmiotem prawomocności materialnej jest ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły i sąd nie jest związany zarówno ustaleniami fatycznymi poczynionymi w innej sprawie, jak i poglądami wyrażonymi  w uzasadnieniu zapadłego w niej wyroku (zob. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2005 r. ,V CK 702/04).

Powyższe rozważania dotyczą świadczeń jednorazowych natomiast w procesie o świadczenia okresowe za kolejne okresy wymagalności, z uwagi na ich charakter, granica mocy wiążącej kształtuje się odmiennie. W przypadku świadczeń okresowych, występuję wielość świadczeń, z których  każde jest wymagalne w innym terminie i w innym terminie ulega przedawnieniu. W rezultacie, każde z tych świadczeń stanowi odrębny dług, chociaż jest to dług tego samego rodzaju (zob. wyrok SN z dnia 7 stycznia 2009, II CSK 409/09).

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 12.07.2018, sygn. akt III CZP 3/18, w przypadku świadczeń okresowych, każdorazowo w kolejnym procesie należy badać m. in. istnienie stosunku zobowiązanego za okres, za który dochodzone jest świadczenie. Sąd Najwyższy argumentował powyższe stanowisko wskazując, na samodzielność świadczeń okresowy oraz na możliwość zmiany stosunku prawnego w kolejnych okresach wymagalności. Ze względu na element czasowy, który odgrywa zasadniczą rolę przy określaniu wymagalności poszczególnych świadczeń, uniemożliwia wykreowanie jednej niezmienionej zasady odpowiedzialności.

Ponadto w uzasadnieniu ww. uchwały Sąd Najwyższy wskazywał, że w procesie o świadczenie okresowe za kolejne okresy wymagalności, nie obowiązuje prekluzja w zakresie twierdzeń i zarzutów, jak i prekluzja dowodowa z procesu za wcześniejszy, osądzony prawomocnie, okres wymagalności. Jest to bowiem nowy proces, którego przedmiotem jest samodzielne roszczenie i w związku z tym, prekluzja faktów i dowodów może być oceniana wyłącznie w ramach reguł tego nowego procesu.

Należy więc zauważyć, że sytuacja stron w sprawie o pozostałe świadczenia wynikające z tego samego stosunku prawnego będzie kształtowała się odmiennie w zależności od rodzaju świadczenia.

 

 

Julia Kruszyńska

 

Tagi: res iudicata, pozew na próbę, pozew częściowy, moc wiążąca prawomocnego wyroku.