Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Blog

Zmiana definicji pierwszego zasiedlenia w ustawie o podatku od towarów i usług


Ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług zmieniona została definicja "pierwszego zasiedlenia". Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu art. 2 pkt 14 ustawy z 11.03.2004 o podatku od towarów i usług (zwanej dalej u.p.t.u.) „pierwsze zasiedlenie” to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a) wybudowaniu lub

b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

 

Nowelizując wskazaną definicję ustawodawca zrezygnował zatem z dwóch przesłanek, które w świetle dotychczasowego brzmienia przepisu art. 2 pkt 14 u.p.t.u. decydowały o tym, że wystąpiło "pierwsze zasiedlenie". Jedną z nich był wymóg, aby budynki, budowle lub ich części zostały po wybudowaniu oddane do użytkowania w wykonaniu czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT. Zgodnie z wcześniejszym brzmieniem przepisu art. 2 pkt 14 ustawy o podatku od towarów i usług "pierwsze zasiedlenie" nie obejmowało takiego oddania do użytkowania budynku, budowli lub ich części, które nastąpiło w wyniku transakcji nieobjętej podatkiem od towarów i usług, a więc przykładowo zwolnionej od tego podatku. Drugą z przesłanek "pierwszego zasiedlenia", z której zrezygnował ustawodawca, był wymóg, aby budynek, budowla lub ich część została oddana do użytkowania innej osobie, a zatem na przykład sprzedana lub oddana w najem. Aktualnie "pierwszym zasiedleniem" jest także rozpoczęcie użytkowania budynków, budowli lub ich części na potrzeby własne.

 

Wskazana nowelizacja stanowi pokłosie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16.11.2017 r. w sprawie C-308/16 Kozuba Premium Selection Sp. z o.o., o którym pisaliśmy w naszym informatorze w listopadzie 2017 r. (w artykule "Polska definicja pierwszego zasiedlenia niezgodna z dyrektywą unijną"). Z orzeczenia tego wynika, że w ocenie TSUE, aby doszło do pierwszego zasiedlenia, w świetle unijnej dyrektywy nr 2006/112/WE nie jest konieczne, aby oddanie budynków, budowli lub ich części do użytkowania nastąpiło w wyniku czynności podlegającej opodatkowaniu. Wspomniany wyrok niewątpliwie ułatwił podatnikom skuteczne powoływanie się na brzmienie dyrektywy przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi. Na zmianę polskiego przepisu w celu zapewnienia prawidłowej implementacji dyrektywy trzeba było jednak czekać niemal dwa lata.

 

W okresie od daty wymienionego orzeczenia TSUE do dnia wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji definicji "pierwszego zasiedlenia", spotkać można się było z poglądem, iż w sytuacji, gdy transakcja w świetle unijnej dyrektywy korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, natomiast zgodnie z polską ustawą podlega temu podatkowi, podatnik podatku od towarów i usług może ją opodatkować tym podatkiem. W takim przypadku kontrahent podatnika jest uprawniony do odliczenia podatku naliczonego i nie jest zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. O ile bowiem podatnik wobec organu podatkowego może powoływać się na błędną implementację dyrektywy unijnej, to fiskus w sporze z podatnikiem nie może skutecznie argumentować, że z uwagi na niezgodność polskiego przepisu z normą dyrektywy podatnik postąpił nieprawidłowo stosując się do normy prawa krajowego (zob. uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19.06.2019, sygn. akt I SA/Po 261/19). Zmiana definicji "pierwszego zasiedlenia" eliminuje możliwość wystąpienia sytuacji, w których dana transakcja w dokładnie tym samym stanie faktycznym mogła podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług albo podatkiem od czynności cywilnoprawnych (w zależności od przyjętego rozumienia „pierwszego zasiedlenia” - zgodnie z brzmieniem polskiego przepisu albo stosownie do treści dyrektywy unijnej).

 

Po wejściu w życie przedmiotowej nowelizacji nadal możliwa jest rezygnacja ze zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy budynków, budowli lub ich części, w przypadku których od chwili ich pierwszego zasiedlenia upłynęły co najmniej 2 lata. W tym zakresie nie nastąpiła żadna zmiana. Stosownie do przepisu art. 43 ust. 10 u.p.t.u. podatnik może w takim przypadku  zrezygnować  ze  zwolnienia i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni oraz złożą, przed dniem dokonania dostawy tych obiektów  właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego, zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części. Jeżeli zatem strony planowanej transakcji mają wątpliwości, czy dostawa budynków, budowli lub ich części będzie objęta zwolnieniem od podatku od towarów i usług czy też opodatkowana tym podatkiem i są zarejestrowanymi podatnikami VAT czynnymi, powinny rozważyć złożenie właściwemu organowi podatkowemu takiego oświadczenia. Od września bieżącego roku brak jest już bowiem podstaw do powołania się na niezgodność polskiej regulacji z prawem Unii Europejskiej. Jeżeli zatem opodatkowanie transakcji podatkiem od towarów i usług nie pozostaje w sprzeczności z  interesami gospodarczymi stron, a nie ma podstaw do zakwalifikowania transakcji jako objętej zwolnieniem od podatku od towarów i usług na innej podstawie prawnej (np. art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o podatku od towarów i usług), wówczas złożenie oświadczenia o wyborze opodatkowania transakcji podatkiem VAT istotnie ogranicza ryzyka podatkowe po stronie nabywcy. Wydaje się, że w przypadku złożenia takiego oświadczenia mniej prawdopodobne jest, aby organ podatkowy kwestionował uprawnienie nabywcy do odliczenia albo zwrotu podatku naliczonego przy takiej transakcji oraz brak obowiązku podatkowego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych.

 

Piotr Wiśniewski

radca prawny

tagi:

nowa definicja pierwszego zasiedlenia w ustawie o podatku od towarów i usług

zmiana definicji pierwszego zasiedlenia w ustawie o podatku od towarów i usług od 1 września 2019 r.

dostosowanie definicji pierwszego zasiedlenia do dyrektywy unijnej

wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie polskiej definicji pierwszego zasiedlenia a zmiana ustawy o podatku od towarów i usług

zwolnienie od podatku od towarów i usług dostawy budynków użytkowanych na potrzeby własne