Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Nowelizacja przepisów o transakcjach handlowych – przeciwdziałanie zatorom płatniczym


Wskazana już w niniejszym wydaniu Informatora ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych przewiduje także nowelizację ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, która po zmianie będzie nosić nazwę „o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych”, a co za tym idzie, jej przedmiot będzie obejmować „szczególne uprawnienia wierzyciela i obowiązki dłużnika w związku z terminami zapłaty w transakcjach handlowych, skutki niewykonania takich obowiązków oraz postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych”.

 

Na uwagę zasługują dwie zmiany, jak się wydaje, doniosłe w praktyce w walce z zatorami płatniczymi, w zakresie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych i prawa do rekompensaty za odzyskiwanie należności w transakcjach handlowych.

 

W przypadku pierwszego zagadnienia ustawodawca przewidział podwyższenie odsetek ustawowych za opóźnienie w niektórych transakcjach handlowych. Obecnie wysokość tych odsetek jest równa sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych. Po zmianie przepisów natomiast dotychczasowa wysokość odsetek będzie miała zastosowanie wyłącznie do dłużnika stanowiącego podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym. W przypadku pozostałych dłużników w transakcjach handlowych odsetki te będą z kolei równe sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i dziesięciu punktów procentowych.

 

Natomiast w zakresie drugiego zagadnienia nowością będzie zróżnicowanie kwoty rekompensaty za odzyskiwanie należności w transakcjach handlowych w zależności od wysokości świadczenia należnego wierzycielowi. W obecnym kształcie przepisy ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przewidują, że wierzycielowi, który nie otrzymał zapłaty na czas, przysługuje rekompensata w wysokości równowartości 40 euro, od każdej niezapłaconej wierzytelności lub części wierzytelności, jeżeli taka część została wyodrębniona w umowie. Po zmianie zaś rekompensata  ta będzie zróżnicowana i będzie ona wynosić równowartość 40 euro – w przypadku gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 zł, równowartość 70 euro – jeżeli wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 zł, ale niższa niż 50 000 zł oraz równowartość 100 euro – w wypadku gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 zł. Równowartość kwoty rekompensaty będzie nadal ustalana przy zastosowaniu kursu średniego euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.

 

Jak wskazał ustawodawca w uzasadnieniu do drugiej z omówionych zmian, przewidziana w dotychczasowych przepisach wysokość odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych rekompensuje przetrzymywanie środków finansowych, ale nie uwzględnia kosztów odzyskiwania należności.  Zwiększenie zatem obciążenia finansowego w razie opóźnień w zapłacie kontrahentom będzie dodatkowym bodźcem skłaniającym do terminowego regulowania należności. Zróżnicowanie wysokości rekompensaty za odzyskiwanie należności jest uzasadnione tym, iż im wyższa wysokość świadczenia pieniężnego, które nie zostało spłacone w terminie, tym wyższe koszty dochodzenia tej wierzytelności.

 

Jednocześnie jednak, w celu wyważenia interesów dłużnika transakcji handlowej przewidziano zakaz zbywania roszczeń o powyższą rekompensatę, co ma powstrzymać utrwalony w dotychczasowej praktyce obrotu gospodarczego proceder „kumulowania rekompensat”, zwłaszcza w przypadku wierzycieli będących podmiotami świadczącymi usługi okresowe, w których jednostkowe należności są stosunkowo niewielkie, a koszty rekompensat od takich należności niejednokrotnie znacznie przekraczają te należności. Takie wierzytelności o rekompensaty są następnie zbiorczo przenoszone (przelewane) na osoby trzecie. Osoby te z kolei zbiorczo dochodzą rekompensat od dłużników, narażając ich na zwielokrotnione koszty windykacji takich należności. Wydaje się więc, iż zmiana ta jest zrozumiała, gdyż może to zmniejszyć zadłużenie uczestników transakcji handlowych, a tym samym powinno to również spowodować zmniejszenie opóźnień (zatorów) w płatnościach.

 

Zgodnie z wymienioną na wstępie ustawą nowelizującą, powyższe zmiany wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., a więc na ich efekty trzeba jeszcze poczekać. Co jednak istotne, do transakcji handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r. będzie stosować się przepisy dotychczasowe, chyba, że należności z takich transakcji staną się wymagalne po dniu 1 stycznia 2020 r. Dla takich wierzytelności bowiem wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie, jak i wysokość rekompensat będzie określana już według tych nowych regulacji.

 

Marcin Will

radca prawny

 

tagi: zmiana wysokości odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych od stycznia 2020 r.; wyższe odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych od stycznia 2020 r.; zmiana wysokości rekompensat za odzyskiwanie należności w transakcjach handlowych; zróżnicowanie wysokości rekompensat za odzyskiwanie należności w transakcjach handlowych; przeciwdziałanie zatorom płatniczym – zmiany w przepisach o transakcjach handlowych