Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

„Dobrowolny przymus … bez prawa krytyki” – kilka uwag na marginesie regulacji Pracowniczych Planów Kapitałowych


Przypomnijmy, że PPK jako pierwsi, począwszy od 1 lipca 2019 roku, obowiązani będą utworzyć przedsiębiorcy zatrudniający na dzień 31 grudnia 2018r 250 osób, Do limitu 250 zatrudnionych należy wliczyć pracowników oraz zleceniobiorców, jeżeli opłacane są za nich obowiązkowe składki emerytalno-rentowe. Stan tak szeroko rozumianego zatrudnienia należy ustalić na dzień 31 grudnia 2018 r. Zaznaczyć jednak należy, że 7 maja 2019 roku Rząd RP przyjął projekt ustawy zmieniającej ustawę o PPK, a jedną z najważniejszych z punktu widzenia obowiązków podmiotów zatrudniających zmian w ustawie jest rozszerzenie katalogu osób zatrudnionych o osoby przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Do tego wątku powrócimy zatem w kolejnym wydaniu Informatora Lege artis.

 

Jako kolejni PPK utworzą podmioty zatrudniające według stanu na dzień 30 czerwca 2019 roku co najmniej 50 pracowników, natomiast od 12 lipca 2020 r. obowiązek ten obejmie zatrudniających według stanu na 31.12.2019r. od 20 do 49 pracowników. Ostatecznie, począwszy od 2021 roku, system ten obejmie wszystkie podmioty zatrudniające.

 

Jak podkreśliliśmy powyżej, zgodnie z zamysłem ustawodawcy PPK ma być dobrowolne dla pracowników, a gromadzone na PPK środki mają stanowić własność pracowników. Jest to niewątpliwy walor tej regulacji prawnej. Nasuwać się tu może porównanie z OFE, - stąd też przypomnieć warto, że 4 listopada 2015 roku Trybunał Konstytucyjny (sygn. K 1/15) orzekł, że Środki pochodzące ze składek ubezpieczeniowych, również zgromadzone w otwartych funduszach emerytalnych, są – w sensie konstytucyjnym – środkami publicznymi, a nie prywatnymi oszczędnościami ubezpieczonych – co w odbiorze wielu osób (w szczególności ówczesnej opozycji parlamentarnej) potraktowane zostało jako „zabór” środków należących do ubezpieczonych. Powstaje jednak pytanie, jak dzieło likwidacji OFE zapoczątkowane przez poprzedni rząd, a którego dopełnić zamierzają obecne władze, wpłynie na postrzeganie przez samych zatrudnionych celowości pozostania w PPK i ponoszenia związanych z tym kosztów. Zupełnie inna kwestią od obawy „znacjonalizowania” gromadzonych w ten sposób środków w przyszłości jest także kwestia samej opłacalności tego sposobu oszczędzania na starość. Środki wpłacane na PPK będą bowiem inwestowane w akcje i obligacje, - stąd też nawet najwięksi entuzjaści PPK uczciwie wskazują, że gwarancji zysku po latach odkładania nikt zatrudnionym nie da.

 

Wskazując w pewnym uproszczeniu: system oszczędzania w formie PPK został pomyślany w taki sposób, iż pracodawcy będą mieli obowiązek zawarcia w określonych ustawowo terminach umowy o zarządzanie PPK z wybraną instytucją finansową (aktualną listę instytucji spełniających ustawowe wymogi zawiera np. https://pracowniczeplanykapitalowe.org.pl/instytucje/ ) oraz umów o prowadzenie PPK na rzecz danego zatrudnionego, natomiast pracownicy zostaną zapisani do tego systemu automatycznie, będą mieli jednak prawo rezygnacji z PPK jeśli stwierdzą, że nie interesuje ich taka forma oszczędzania na starość.

 

Co charakterystyczne dla tej regulacji: rezygnacja nie będzie miała jednak definitywnego charakteru, po upływie 4 lat podmiot zatrudniający … ponownie zacznie naliczać stosowne składki, - chyba, że pracownik ponownie złoży oświadczenie o rezygnacji (pracodawca będzie miał wówczas obowiązek poinformować o tym pracownika). Pewne kontrowersje wzbudza także projekt formularza oświadczenia o rezygnacji – a to zarówno z uwagi na konieczność złożenia przez pracownika faktycznie nie jednego oświadczenia, lecz szeregu szczegółowych oświadczeń, jak i  z uwagi na samą treść tych oświadczeń, które niektórym przedstawicielom praktyki skojarzyły się z chwytami znanymi z technik stosowanych przez akwizytorów. Zgodnie z projektem rozporządzenia określającego wzór formularza oświadczenia o rezygnacji zatrudniony miałby m. in oświadczyć, cyt. że rezygnuje „z otrzymania wpłaty powitalnej w wysokości 250 zł (…)”.

 

Ciężar organizacyjny związany nie tylko z wdrożeniem ale i wyjaśnieniem zatrudnianym osobom zasad funkcjonowania PPK spocznie co do zasady na działach kadr i płac podmiotów zatrudniających, a problematyka ta stanie się przedmiotem zebrań najpierw w gronie kadry kierowniczej a potem zebrań z zatrudnionymi. Zapewne pojawią się wówczas pytania: „czy to się opłaci?”, „czy po latach nie dostaniemy mniej niż wpłaciliśmy?”, „czy państwo nie zabierze nam kiedyś tych pieniędzy?” - na które nikt miarodajnej odpowiedzi udzielić nie może.

 

Ustawodawca przezornie przewidział także instrument prawny chroniący PPK przed defetystami. Zgodnie bowiem z art. 108 ustawy kto, jako podmiot zatrudniający albo osoba upoważniona do działania w imieniu podmiotu zatrudniającego lub działająca z inicjatywy tego podmiotu, nakłania osobę zatrudnioną lub uczestnika PPK do rezygnacji z oszczędzania w PPK, podlega karze grzywny w wysokości do 1,5% funduszu wynagrodzeń u danego podmiotu zatrudniającego w roku obrotowym poprzedzającym popełnienie czynu zabronionego. Przepis ten powinny sobie szczególne wziąć do serca osoby kierujące przedsiębiorstwami oraz działy kadr; w aktualnej sytuacji społeczno – politycznej kraju nie można bowiem wykluczyć również i tego, że za „nakłanianie” uważany będzie zachowawcze, ostrożne udzielenie odpowiedzi na w/w przykładowe pytania, - w rezultacie czego część zainteresowanych zrezygnuje z udziału w PPK i zjawisku temu „przyjrzą” się uprawnione organy. Niewątpliwie jednak dopuszczalne będzie przedstawianie pracownikom symulacji kosztów, w szczególności kwot potrąceń z dokonywanych z miesięcznego wynagrodzenia netto pracowników na poczet wpłat PPK.

W kolejnym wydaniu Informatora Lege artis przybliżymy Państwu obowiązki podmiotu zatrudniającego związane z zawarciem umów o zarządzanie PPK i umów o prowadzenie PPK, finansowaniem i dokonywaniem wpłat do PPK.

 

Sebastian Ćwiora

Radca prawny

 

 

PPK grzywna, PPK koszty, PPK czy się opłaca, PPK a macierzyński, PPK a wychowawczy, dla kogo PPK