Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Istotna zmiana w zakresie skutków wadliwej reprezentacji osób prawnych


Dotychczas obowiązująca regulacja przepisu art. 39 kodeksu cywilnego (dot. tzw. fałszywego organu) nie przesądzała wprost, czy dojdzie do bezwzględnej nieważności umowy (a nawet uznanie takiej czynności za nieistniejącą), zawartej w imieniu osoby prawnej przez osobę występującą jako jej organ, lecz w rzeczywistości tym organem nie będącej lub przekraczającej swe umocowanie. Inną ewentualnością wykładni skutków takiej sytuacji, było analogiczne zastosowanie regulacji przepisu art. 103 k.c. (rzekomego pełnomocnika), tj. bezskuteczności zawieszonej, dającej możliwość potwierdzenia takiej umowy przez właściwe umocowany organ osoby prawnej.

 

Orzecznictwo i doktryna nie było jednolite w tym zakresie, a ryzyko tradycyjnie przyjmowanego i wciąż szeroko reprezentowanego poglądu o bezwzględnej nieważności takiej umowy, bez szansy na jej potwierdzenie, było poważną przeszkodą dla obrotu, a w szczególności godzącym w jego pewność. Ponadto sankcja bezwzględnej nieważności nie przystawała, jak się wydaje, do rzeczywistości życia gospodarczego.

 

Stąd ustawą z 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym, wprowadzono do kodeksu cywilnego zmianę brzmienia przepisu art. 39 k.c. wzorując ją na regulacji art. 103 k.c.

 

Zmiana ta ma wejść w życie z dniem 1 marca 2019 roku. Omawiany przepis będzie wówczas brzmieć następująco:

Art. 39. § 1. Jeżeli zawierający umowę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie prawnej, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę jako organ osoby prawnej, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.

§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana przez działającego jako organ osoby prawnej bez umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w imieniu osoby prawnej, zgodził się na działanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umocowania.

§ 5. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy czynność prawna została dokonana w imieniu osoby prawnej, która nie istnieje

 

Tym samym przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym umowa zawarta przez organ osoby prawnej nie mający umocowania albo z przekroczeniem jego zakresu, może być ważna, jeżeli zostanie potwierdzona przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta. Do tego czasu nie ona mocy obowiązującej. Natomiast w razie odmowy potwierdzenia, umowa będzie nieważna.

 

Marek Hoc

radca prawny

 

tagi: osoba prawna, organ osoby prawnej, fałszywy pełnomocnik, fałszywy organ, nowelizacja kodeksu cywilnego 2019