Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Wpisane do rejestru niedozwolone postanowienia umowne stosowane przez jednego przedsiębiorcę nie wymaga ponownej kontroli


W postępowaniu  o uznanie wzorca za niedozwolony badany jest konkretny wzorzec zawierający kwestionowane postanowienie, a przecież niejednokrotnie ten sam przedsiębiorca lub inny podmiot, stosują identyczne postanowienia w innych wzorach, niepodlegających ocenie sądowej. Powstało więc pytanie czy wpis uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do stosownego rejestru w wyniku takiego postępowania powoduje, że rozszerzona skuteczność prawomocnego wyroku  będącego podstawą wpisu do rejestru, wyklucza ponowne badanie tego postanowienia stosowanego w innych wzorcach tego samego lub innego przedsiębiorcy. Innymi słowy chodziło o wyznaczenie granic abstrakcyjnej (a więc oderwanej od okoliczności danego przypadku) kontroli wzorca umownego stosowanego przedsiębiorcę.

 

Równie istotnym dla praktyki zagadnieniem rozstrzyganym przez Sąd Najwyższy w omawianym orzeczeniu, była kwestia wpływu zmian w treści uznanego za niedozwolone postanowienia na związanie orzeczeniem, które już uznało inaczej językowo sformułowane postanowienie za niedozwolone. Sprawy te nie były dotychczas jednoznacznie rozstrzygnięte w orzecznictwie.

 

Omówione zagadnienia Sąd Najwyższy rozstrzygnął następująco: „Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone wyłącza powództwo o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę  pozwanego w sprawie, w której wydano ten wyrok (art. 365 i 366 k.p.c.). Natomiast „Prawomocność materialna wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone - także po wpisaniu tego postanowienia do rejestru (art. 47945 § 2 k.p.c.) - nie wyłącza powództwa o uznanie za niedozwolone postanowienia tej samej treści normatywnej, stosowanego przez przedsiębiorcę niebędącego pozwanym w sprawie, w której wydano ten wyrok (art. 365 i 366 w związku z art. 479(43) k.p.c.).”

 

Sąd Najwyższy uznał więc, że z jednej strony nie ma możliwości i potrzeby każdorazowego badania danego postanowienia kwestionowanego przez poszczególnych konsumentów, skoro raz już zostało ono uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru.

Taka klauzula działa na korzyść wszystkich konsumentów. Z drugiej strony, jeżeli inny przedsiębiorca stosuje analogiczną klauzulę, to może być ona badana w odrębnym postępowaniu, gdyż wyrok uznający ją za niedozwoloną wydany przeciwko innemu podmiotowi, nie wiąże tego przedsiębiorcy, skoro nie był stroną tamtego postępowania.  Sąd Najwyższy stwierdził również, że zarówno zmiana językowa treści postanowienia, jak i zmiana usytuowania postanowienia wynikająca ze zmiany wzorca, nie powoduje konieczności ponownego badania tego postanowienia w kolejnym postępowaniu, jeżeli zmiany te nie wpłynęły na normatywną treść postanowienia. Tak więc same kosmetyczne zabiegi językowe dokonane przez przedsiębiorcę w treści postanowienia uznanego za niedozwolone, nie spowodowałyby, że jego stosowanie stałoby się dozwolone.

 

 

 

 

 

Marek Hoc

radca prawny

 

 

Opublikowano: 17.02.2016

 

tagi: wzorce umowne, niedozwolone postanowienia umowne, wyrok uznający postanowienie wzorca umowy za niedozwolone