Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Faworyzowanie wierzycieli (artykuł 302 § 1 Kodeksu karnego)


Poszczególne paragrafy artykułu 302 Kodeksu karnego dotyczą odpowiednio: faworyzowania wierzyciela, jego przekupstwa oraz sprzedajności. Ze względu na obszerność owej regulacji, w niniejszym artykule omówione zostanie wyłącznie pierwsze z wymienionych przestępstw, zawarte w art. 302 § 1.

 

Jego istota polega na spłaceniu lub zabezpieczeniu wybranych wierzycieli, co powoduje jednoczesne wyrządzenie szkody pozostałym z nich. O ile pojęcie spłacenia nie wymaga wyjaśnienia, sformułowanie zabezpiecza warto krótko scharakteryzować. Należy przez nie rozumieć wykreowanie przez dłużnika sytuacji, w której zaspokojenie konkretnych wierzycieli będzie łatwiejsze, jako przykład przedstawiciele doktryny podają ustanowienie hipoteki czy zastawu.

 

Podmiot przestępstwa faworyzowania wierzycieli musi być zagrożony niewypłacalnością lub upadłością. Przedstawiciele doktryny prawa karnego są zgodni co do faktu, iż przyczyną niemożności zaspokojenia wszystkich wierzycieli nie może być brak składników majątkowych. W omawianym przypadku wystarczy bowiem jedynie zagrożenie niewypłacalnością lub upadłością dłużnika, a nie rzeczywiste wystąpienie tego stanu.

 

Przestępstwo to ma charakter umyślny. Sprawca może działać zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym, czyli chcieć popełnić czyn zabroniony lub godzić się z możliwością jego popełnienia. Dłużnik musi więc być świadomy, że zaspokajając niektórych wierzycieli, działa na szkodę pozostałych.

 

Warto podkreślić, iż zgodnie z poglądem judykatury, wyrażonym chociażby w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 27.10.2011, sygnatura akt II Aka 261/11, indywidualnym dobrem prawnym chronionym niniejszą regulacją są majątkowe interesy wierzycieli ściśle powiązane ze zobowiązaniem w postaci wierzytelności powstałej w ramach obrotu gospodarczego.

 

Należy zaznaczyć, iż wykładnia omawianego przepisu budzi wiele kontrowersji w nauce prawa karnego. Spór dotyczy liczby faworyzowanych oraz pokrzywdzonych wierzycieli. Część doktryny podnosi, iż należy kierować się tu literalnym brzmieniem przepisu, zakładając jednocześnie racjonalność i celowość działania ustawodawcy, a zatem zarówno faworyzowanych, jak i pokrzywdzonych wierzycieli powinno być każdorazowo co najmniej dwóch – wskazuje na to użycie sformułowań - „wszystkich”, „pozostałych”. Pogląd ten jest jednak kwestionowany, jego przeciwnicy twierdzą bowiem, iż wystarczy wyłącznie jeden wierzyciel, w obu przypadkach.

 

Grożąca sankcja karna to, alternatywnie, grzywna, kara ograniczenia lub pozbawienia wolności do lat 2.

 

Po czym zatem poznać, czy mamy do czynienia z omawianym czynem zabronionym? Prawidłowe zachowanie się dłużnika, któremu grozi niewypłacalność lub upadłość, powinno polegać na równomiernym zaspokojeniu wszystkich wierzycieli, oczywiście z uwzględnieniem tych, którzy mają pierwszeństwo. Pierwszym sygnałem świadczących o nieprawidłowościach powinno więc być wybiórcze, przypadkowe spłacanie przez niego wierzytelności.

 

Małgorzata Łobocka

 

 

Opublikowano: 17.12.2015

 

 

Tagi: przestępstwa przeciwko wierzycielom, dochodzenie roszczeń, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, niewykonanie zobowiązań, faworyzowanie wierzycieli, działanie na szkodę wierzycieli