Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Udaremnienie lub ograniczenie zaspokojenia wierzycieli (artykuł 301 Kodeksu karnego)


Przepis §1 art. 301 kodeksu karnego penalizuje zachowanie dłużnika, polegające na przeniesieniu składników swojego majątku na stworzoną w tym celu nową jednostkę gospodarczą, które w rezultacie prowadzi do udaremnienia lub ograniczenia zaspokojenia należności wierzycieli. Należy przy tym zaznaczyć, iż, w rozumieniu powyższego przepisu, mamy do czynienia wyłącznie z nowoutworzonymi jednostkami gospodarczymi, których majątek musi być odrębny od majątku dłużnika. Część doktryny do tej kategorii zalicza także te podmioty, których forma prawna uległa zmianie. W związku ze sporem powstałym na tym tle, postuluje się, by usunąć z omawianej regulacji znamię „nowości” lub dodać sformułowanie – przekształca, by poszerzyć zakres czynności sprawczej. Pojęcie jednostki gospodarczej obejmuje przy tym wyłącznie jednostki organizacyjne, takie jak spółki prawa handlowego, a nie osoby fizyczne.

 

Znamion omawianego przestępstwa nie wyczerpuje przeniesienie składników majątku, które nie podlegają egzekucji – wierzyciele nie mogliby się bowiem z nich zaspokoić. Warto zaznaczyć, iż można popełnić je wyłącznie umyślnie.

 

Kolejne paragrafy art. 301 penalizują doprowadzenie do swojej niewypłacalności lub upadłości, czyli potocznie bankructwa. Oba te pojęcia były już wyjaśnione w poprzedniej odsłonie niniejszego Informatora, przy okazji charakteryzowania przestępstwa z art. 300 Kodeksu karnego, w skrócie jedynie więc zaznaczę, iż działania sprawcy będą skutkowały zwiększeniem pasywów lub zmniejszeniem aktywów, prowadząc do niemożności zaspokojenia wierzycieli. Istotnym jest fakt, iż karze podlega również dłużnik, który doprowadzi do tego przez swoje lekkomyślne postępowanie, ustawodawca podaje przykładowy katalog takich zachowań – trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania. Zarówno trwonienie części składowych majątku, jak i zasady gospodarowania to pojęcia nieostre, które na gruncie prawa karnego są stosowane ostrożnie i nieczęsto, głównie ze względu na jedną z jego podstawowych funkcji – funkcję gwarancyjną. Przykładem ww. zachowań dłużnika jest na przykład zaciąganie wysokooprocentowanych pożyczek czy też hazard.

 

Należy zaznaczyć, że odpowiedzialność karną na gruncie omawianej regulacji poniesie wyłącznie dłużnik kilku wierzycieli – czyli co najmniej dwóch lub, zgodnie z odmiennym poglądem doktryny – trzech.

 

Grożąca sankcja karna to – w przypadku przenoszenia składników swego majątku na nowoutworzoną jednostkę gospodarczą oraz doprowadzenie do swej niewypłacalności lub upadłości – kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, a w wypadku lekkomyślnego doprowadzenia do swej niewypłacalności lub upadłości – grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

 

Należy stwierdzić, iż praktyczne wykorzystanie omawianej regulacji jest, niestety, niewielkie w porównaniu do rzeczywistej skali problemu. Powód tego stanu rzeczy to chociażby wyżej wspomniane zbyt wąskie ujęcie czynności sprawczych, czy też wykorzystanie pojęć nieostrych, zwłaszcza sprzeczności z zasadami gospodarowania. Ryzyko gospodarcze jest bowiem nieodłączną częścią funkcjonowania na szeroko rozumianym rynku i trudno jest określić, jakie zachowania można zakwalifikować jako sprzeczne z ww. regułami oraz, co za tym idzie, skierowane przeciwko wierzycielom.

 

Małgorzata Łobocka

 

 

Opublikowano: 26.11.2015

 

 

Tagi: przestępstwa przeciwko wierzycielom, dochodzenie roszczeń, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, udaremnienie lub ograniczenie zaspokojenia wierzycieli, działanie na szkodę wierzycieli