Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Produkt = odpowiedzialność | System oceny zgodności (cz. 2)


Wszelkie kontrole i postępowania prowadzone są przez tzw. organy wyspecjalizowane. Organami mającym najszersze kompetencje są wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej. To oni zazwyczaj prowadzić będą czynności zmierzające do badania spełniania przez wyroby zasadniczych, szczegółowych oraz innych wymagań. W zakresie swoich specjalizacji i właściwości kontrolę przeprowadzać mogą również inne organy, takie jak inspektorzy pracy, Prezes UKE, Inspekcja Ochrony Środowiska, organy nadzoru budowlanego itd. Samo postępowanie, jeśli okaże się, że wyrób nie spełnia tych wymagań, prowadzić będzie co do zasady Prezes UOKiKu. W zakresie swoich kompetencji w systemie uczestniczą również organy celne.

Kontrola wszczynana jest z urzędu lub na wniosek Prezesa UOKiK. Osoba trzecia nie ma możliwości składania wiążących wniosków o wszczęcie kontroli i postępowania wobec przedsiębiorcy, co do którego istnieją podejrzenia łamania przepisów ustawy i poszczególnych rozporządzeń. Warto jednak w takiej sytuacji wystąpić do organu wyspecjalizowanego lub Prezesa UOKiK z zawiadomieniem, jeśli ma się uzasadnione podstawy.

Kontrolę przeprowadza się u podmiotów objętych zakresem kontroli, czyli u kontrolowanych. Ustawa celowo nie wskazuje na osobę producenta, bowiem czynności mogą dotyczyć szeregu innych osób, w tym importerów, dystrybutorów, upoważnionych przedstawicieli, jednostek certyfikujących i kontrolujących, laboratoriów itd. Wszystkie te podmioty mają obowiązek współdziałać, z należytą starannością, z organami wyspecjalizowanymi. Kontrolowani oraz inne osoby posiadające dowody lub informacje niezbędne organom, są obowiązane do ich przekazania na żądanie kontrolującego. W szczególności Inspekcja Handlowa  mocą przepisu art. 16a ustawy o Inspekcji Handlowej może domagać się od przedsiębiorcy będącego w posiadaniu produktów lub dokumentów objętych zakresem kontroli przeprowadzanej u innego przedsiębiorcy, aby ten przekazał te produkty i dokumenty, na żądanie inspektora do ich udostępnienia oraz umożliwienia pobrania próbek produktów do badań, i to pomimo, iż wobec tego przedsiębiorcy nie toczy się żadne postępowanie i kontrola.

Informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, rozumiane jako nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne oraz organizacyjne przedsiębiorstwa, lub inne informacje, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności, uzyskane w toku kontroli, mogą być wykorzystane wyłącznie do celów, dla których zostały zgromadzone. Ponadto informacje uzyskane w toku kontroli (inne niż powyższe) nie podlegają ujawnieniu, pod warunkiem, że przekazujący je wskaże przyczynę, dla której wnioskuje o ich nie ujawnienie. Dlatego też podczas kontroli warto wnosić o powyższe, względnie zaznaczać kontrolującemu każdorazowo w protokole, iż wkracza w sferę tajemnicy przedsiębiorstwa.

Kontrolę przeprowadza się w obecności kontrolowanego, który powinien zapewnić wgląd w dokumenty, wydawać wyroby lub dokumenty w celach ich analizy, udzielać niezbędnej pomocy technicznej w odczytaniu dokumentacji, udostępniać obiekty i pomieszczenia, w których przechowywane są dokumenty i wyroby objęte zakresem kontroli, a nadto udzielać wszelkich wyjaśnień. Organy mogą pobierać próbki wyrobów, dokonywać kopii dokumentacji, a także zasięgać opinii biegłych i zabezpieczać zgromadzone dowody. Mogą również przesłuchiwać różne osoby w charakterze strony lub świadków.

Wszystko powyższe zmierza do zbadania określonego wyrobu, prawidłowości jego oznakowania oraz zbadania dotyczącej tego wyrobu dokumentacji technicznej, instrukcji obsługi i opakowania. Jeżeli w toku kontroli stwierdzi się, ze wyrób nie spełnia wymagań, organ może, w drodze decyzji, zakazać udostępniania wyrobu na okres nie dłuższy niż dwa miesiące (z możliwością przedłużenia tego zakazu po wszczęciu postępowania). Jeśli niezgodności nie powodują poważnego zagrożenia, już na tym etapie i bez przeprowadzenia postępowania organ może zwrócić się do producenta, upoważnionego przedstawiciela, importera i dystrybutora o usunięcie niezgodności lub wycofanie wyrobu z użytku. W przypadku niezrealizowania takiej prośby i nieprzedstawienia stosownych dowodów, wszczyna się postępowanie w sprawie.

Postępowanie powinno być prowadzone nie dłużej niż 4 miesiące. Stroną postępowania jest osoba, która wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku wyrób niezgodny z wymaganiami, wobec której postępowanie zostało wszczęte. Może być to także dystrybutor. Usunięcie w wyznaczonym terminie niezgodności wyrobu z wymaganiami, a także stwierdzenie zgodności z tymi wymaganiami powoduje umorzenie postępowania. Jeśli jednak okaże się przeciwnie, organ może wydać decyzję.

Prezes UOKiK ma w swojej gestii kilka środków, które dla strony postępowania, np. producenta, mogą okazać się dotkliwe. Organ może bowiem:

  1. nakazać wycofanie wyrobu z obrotu lub z użytku,
  2. zakazać udostępniania wyrobu,
  3. ograniczyć udostępnianie wyrobu,
  4. nakazać powiadomienie konsumentów lub użytkowników wyrobu o stwierdzonych niezgodnościach z zasadniczymi lub innymi wymaganiami,
  5. nakazać odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają, wg przepisów o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej,
  6. nakazać zniszczenie wyrobu na koszt strony, jeżeli stwierdzi się, że wyrób stwarza poważne zagrożenie, którego nie można wyeliminować w inny sposób.

Powyższe sankcje administracyjne mogą okazać się kosztowne w skutkach, jeśli weźmie się pod uwagę utracony dochód, stratę z tytułu opracowania a następnie wyprodukowania wadliwego produktu, jak również koszty jego odkupienia oraz koszty innych nakazanych zachowań, w tym również konieczność poniesienia wszystkich opłat i kosztów postępowania (np. badań produktów prowadzonych przez biegłych).

Te niedogodności uzupełniane są przez odpowiedzialność karną przewidzianą ustawą za wprowadzanie do obrotu wyrobów niezgodnych z wymaganiami, umieszczanie oznakowania zgodności na wyrobach wadliwych, względnie nie posiadających deklaracji zgodności producenta. Penalizowane jest również umieszczanie znaków podobnych do oznakowania zgodności, które mogą wprowadzać w błąd użytkownika, konsumenta lub dystrybutora wyrobu, a także wprowadzanie do obrotu wyrobu podlegającego oznakowaniu zgodności a nieposiadającego takiego oznakowania. Podobnie jest w przypadku umieszczania oznakowania zgodności, jeśli wyrób nie podlega przepisom ustawy. Czyny te zagrożone są grzywną.

W 2016 roku w życie wejść ma nowelizacja, która przewiduje m.in. zaostrzenie sankcji za łamanie przepisów ustawy. O tej nowelizacji słów kilka przedstawimy w kolejnym wydaniu Informatora.

 

Filip Mroczek
radca prawny


Tagi: ogólne bezpieczeństwo produktów, certyfikacja CE, ocena zgodności, system oceny zgodności, wygląd produktu, przeznaczenie produktu, deklaracja zgodności, bezpieczny produkt, odpowiedzialność dystrybutorów za produkty niebezpieczne, odpowiedzialność producenta za produkty niebezpieczne, wypadek konsumencki, kontrola Inspekcji Handlowej, wycofanie produktu z rynku, wycofanie produktu od konsumenta