Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Produkt = odpowiedzialność | System oceny zgodności (cz. 1)


Ustawa o systemie oceny zgodności formułuje proces oceny zgodności, w którym uczestniczą producenci, ich upoważnieni przedstawiciele oraz importerzy (a także jednostki certyfikujące, jednostki kontrolujące i laboratoria). Zadaniem tego procesu jest stworzenie warunków do rzetelnej oceny wyrobów oraz sposobu jego wytwarzania – przez kompetentne i niezależne podmioty. Od razu jednak należy postawić sobie pytanie – czym jest wyrób?

W świetle ustawy wyrobem jest rzecz, bez względu na stopień jej przetworzenia, przeznaczoną do wprowadzenia do obrotu lub oddania do użytku, z wyjątkiem artykułów rolno-spożywczych oraz środków żywienia zwierząt (ustawy nie stosuje się również do wyrobów medycznych oraz ich wyposażenia). Omawiane przepisy wyznaczają jedynie fundament, który nadbudowywany jest przez szereg rozporządzeń oraz innych aktów prawnych, wyznaczających zasadnicze i szczegółowe wymagania dotyczące poszczególnych wyrobów, np. maszyn, prostych zbiorników ciśnieniowych, zabawek, wyrobów budowlanych, dźwigów itp.

Elementem kluczowym jest również pojęcie wprowadzania wyrobu do obrotu rozumiane jako udostępnienie przez producenta, jego upoważnionego przedstawiciela lub importera, nieodpłatnie albo za opłatą, po raz pierwszy na terytorium państwa członkowskiego UE lub EFTA wyrobu w celu jego używania lub dystrybucji. Wszelkie wyroby, dla których zastosowanie ma ustawa winny być przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku poddane ocenie zgodności z zasadniczymi wymaganiami lub szczegółowymi wymaganiami, określonymi w rozporządzeniach lub ustawach. Jest to podstawowy wymóg ustawowy, który obarcza producenta lub importera.

Co do zasady w procesie tym nie uczestniczą niezależne jednostki czy laboratoria. Rozporządzenia określające szczegółowe wymagania mogą jednak dla niektórych kategorii produktów wyznaczać procedury, które mniej albo bardziej angażować będą notyfikowane laboratoria, notyfikowane jednostki kontrolujące albo też wymagać będą certyfikacji dokonywanej przez notyfikowane jednostki certyfikujące. Czasami też zastosowanie normy zharmonizowanej (EN), które jest co do zasady dobrowolne, zwalnia producenta z konieczności dokonywania szczegółowych badań, jeśli takowy obowiązek z przepisów wynika.

Producent (czyli osoba, która projektuje i wytwarza wyrób, albo dla której ten wyrób zaprojektowano lub wytworzono w celu wprowadzenia go do obrotu lub oddania do użytku pod własną nazwą lub znakiem), albo też jego upoważniony przedstawiciel (dysponujący pisemnym pełnomocnictwem producenta), który poddał wyrób lub proces jego wytwarzania ocenie zgodności z zasadniczymi wymaganiami i potwierdził ich zgodność, wystawia deklarację zgodności, jeżeli zastosowana procedura oceny zgodności to przewiduje, i umieszcza oznakowanie zgodności (oznaczenie CE) w sposób określony w szczegółowych przepisach.

Niejednokrotnie wymaga się, aby wystawiona deklaracja została do wyrobu dołączona. Powinna być ona również przetłumaczona na język polski. Z reguły zawiera ona dane producenta, jego upoważnionego przedstawiciela, opis identyfikujący dany wyrób lub inne jej dane techniczne, informacje dotyczące jednostki notyfikowanej, która uczestniczyła w procesie oceny zgodności, a co najważniejsze: oświadczenie wystawcy, że wyrób spełnia wszystkie odpowiednie przepisy danej dyrektywy UE.

Częstokroć może się zdarzyć, że dany wyrób objęty będzie zakresem kilku rozporządzeń i dyrektyw, na przykład maszyna, która stanowi równocześnie sprzęt elektryczny i jest wyposażona w zbiornik ciśnieniowy. Wówczas oznakowanie CE i deklarację zgodności będzie można nanieść i wystawić jedynie wtedy, gdy wyrób spełnia wszystkie zasadnicze wymagania przewidziane prawem, po przeprowadzeniu oceny zgodności pod kątem tych przepisów. Taki jest bowiem skutek naniesienia znaku CE na danym wyrobie. Niestety w praktyce zdarzają się nieuczciwi przedsiębiorcy, którzy w procesie oceny zgodności stosują jedynie niektóre dyrektywy i rozporządzenia i w ten sposób próbują obchodzić prawo. Tego rodzaju praktyki są jednak zakazane przez prawo. Zabrania się bowiem umieszczania na wyrobie, który nie spełnia zasadniczych wymagań, lub do którego nie zastosowano właściwej procedury oceny zgodności określonej w przepisach, a także umieszczania oznakowania zgodnością lub znaków podobnych mogących wprowadzać w błąd użytkownika, konsumenta lub dystrybutora tego wyrobu. Zabronione jest również wprowadzanie do obrotu wyrobów nieposiadających oznakowania zgodności, jeżeli wyroby takie podlegają takiemu oznakowaniu. Są to czyny zagrożone odpowiedzialnością karną, za które Prezes UOKiK, po przeprowadzeniu postępowania może nałożyć sankcje administracyjne. Mogą one również stanowić przejaw czynów nieuczciwej konkurencji.

Warto wiedzieć, że co do zasady takie same regulacje prawne obowiązują w całej Unii Europejskiej. Dlatego też produkt wyprodukowany w Polsce może być łatwiej wprowadzony do obrotu w innych krajach UE.

W następnym wydaniu informatora opowiemy Państwu o odpowiedzialności i sankcjach wynikających z ustawy, a także o nadchodzącej jej nowelizacji.

 

Filip Mroczek
radca prawny


Tagi: ogólne bezpieczeństwo produktów, certyfikacja CE, ocena zgodności, system oceny zgodności, wygląd produktu, przeznaczenie produktu, deklaracja zgodności, bezpieczny produkt, odpowiedzialność dystrybutorów za produkty niebezpieczne, odpowiedzialność producenta za produkty niebezpieczne, wypadek konsumencki, kontrola Inspekcji Handlowej, wycofanie produktu z rynku, wycofanie produktu od konsumenta