Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Produkt = odpowiedzialność | Ogólne bezpieczeństwo produktów (cz. 3)


Zgodnie z ustawą wszelką kontrolę w zakresie właściwego stosowania przepisów ustawy prowadzi co do zasady Inspekcja Handlowa (właściwy wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej). Nadzór zaś nad ogólnym bezpieczeństwem produktów piastuje Prezes UOKiK.

 

Sygnały z rynku o prawdopodobieństwie niespełniania przez produkt wymagań dotyczących bezpieczeństwa zbierane są w trojaki sposób. Po pierwsze każdy konsument uprawniony jest wprost do przekazywania właściwym organom informacji o takim ryzyku, w tym do zgłaszania wniosków co do kontroli. Po drugie Inspekcja Handlowa prowadzi kontrole na podstawie z góry ustalonych okresowych planów kontroli produktów. Są one przeprowadzane zazwyczaj branżowo, stąd też wiadomość o kontroli dokonanej u pobliskiego konkurenta może być zwiastunem szerszych działań Inspekcji. Często też kontrola następuje bezpośrednio u dużego dystrybutora – w sieciach handlowych, skąd inspektorzy mogą pobierać próbki do dalszych badań.

 

Trzecim bodźcem dla dokonania weryfikacji przedsiębiorcy są zawiadomienia pochodzące od innych przedsiębiorców konkurujących w danym segmencie.

 

Producenci oraz dystrybutorzy są obowiązani współpracować z organem nadzoru oraz wojewódzkim inspektorem Inspekcji Handlowej. W toku kontroli wobec podmiotu kontrolowanego można zażądać wszelkich informacji niezbędnych do stwierdzenia, czy produkt jest bezpieczny. Jest to bardzo szerokie uprawnienie. Organ może dokonywać oględzin terenów, obiektów, pomieszczeń, środków przewozowych, produktów i innych rzeczy w zakresie objętym kontrolą. Należy jednak pamiętać, iż w myśl przepisu art. 16 ust. 5 ustawy o inspekcji handlowej, uzyskane w trakcie kontroli informacje dotyczące stosowanej przez kontrolowanego technologii lub stanowiące tajemnicę handlowąprawnie chronione, tym niemniej warto wprost zaznaczyć to kontrolującemu, a stosowną uwagę zapisać w protokole kontroli lub protokole odrębnym. Ochrona nie dotyczy jednak informacji, których ujawnienie jest niezbędne ze względu na konieczność usunięcia zagrożeń związanych z produktem lub usługą.

W szczególności podstawowym zadaniem Inspekcji jest pozyskanie dowodów, na potrzeby ewentualnego dalszego postępowania w sprawie, które może zostać wszczęte w razie gdyby produkt okazał się niebezpieczny. Organ jest uprawniony do pobierania próbek produktów, a to w celu poddania badaniom, w ilościach i w sposób określony w przepisach odrębnych albo dokumentach normalizacyjnych, a w razie braku takiego określenia - w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań (art. 27 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej). Ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nakazuje przy tym pobranie (w sposób nieodpłatny) trzech próbek wyrobu, jednakże dokumenty normalizacyjne, w tym zastosowana norma może nakazywać inny sposób badania produktu, w tym poprzez pozyskanie i przeanalizowanie większej partii towaru.

 

Z czynności pobierania próbek sporządza się odrębny protokół. Mając zaś na uwadze ogólną liczbę wprowadzonych do obrotu kontrolowanych produktów warto już w tym momencie zaznaczyć inspektorowi, iż pobrano zbyt małą liczbę próbek, w stosunku do wymagań danej normy lub też ilości produktów znajdujących się w na rynku. Wprawdzie na tej podstawie można uchylić niekorzystną decyzję (np. zakazującą wprowadzania na rynek danych produktów), niemniej z uwagi na czas trwania postępowania ewentualny wyrok sądu zapaść może nawet kilka lat od momentu kontroli. Tak też było w sprawie producenta deskorolek, zakończonej korzystnym dla niego orzeczeniem WSA w Warszawie (VI SA/Wa 2183/11). Od momentu kontroli upłynęły jednak ponad 3 lata, w czasie których obowiązywał zakaz obrotu przedmiotowym towarem.

 

Co istotne, jeżeli pobranie próbek produktu do badań lub wykonanie innych czynności kontrolnych wymaga wiedzy lub umiejętności specjalnych, wojewódzki inspektor może upoważnić do udziału w kontroli osobę niebędącą inspektorem posiadającą taką wiedzę lub umiejętności (art. 13. ust. 3 ustawy o inspekcji handlowej). W niektórych sytuacjach z pomocy takich osób Inspekcja ma obowiązek skorzystać, co warto wskazać również w momencie kontroli.

Nie należy zapominać, iż kontrolowany może zgłosić uwagi bezpośrednio do protokołu kontroli lub w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu do podpisu wnieść je na piśmie. Takie zastrzeżenia mogą mieć kluczowe znaczenie w późniejszym etapie sprawy.

 

Postępowanie co do istoty sprawy wszczyna organ nadzoru z urzędu, w przypadku gdy z ustaleń kontroli wynika znaczne prawdopodobieństwo, że produkt nie spełnia ogólnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa. W razie gdyby te przypuszczenia się potwierdziły, organ nadzoru zastosuje sankcje przewidziane ustawą. Niedogodności mogą pojawić się znacznie wcześniej, bowiem już na etapie kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej może, w drodze decyzji, żądać usunięcia niezgodności w określonym terminie, jeżeli stwierdzono, że produkt nie jest oznakowany zgodnie z wymaganiami. Jeśli produkt może stwarzać zagrożenie w określonych warunkach, Inspekcja ma prawo żądać oznakowania produktu odpowiednimi wyraźnie i zrozumiale sformułowanymi w ostrzeżeniami o potencjalnych zagrożeniach, a także wstrzymać wprowadzanie produktu na rynek, do czasu odpowiedniego oznakowania.

 

Postępowanie co do istoty sprawy winno zostać zakończone niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 4 miesięcy. W tym czasie, jeżeli w toku postępowania organ nadzoru stwierdzi, że istnieje znaczne prawdopodobieństwo, że produkt nie jest bezpieczny, w drodze decyzji zakazuje producentowi lub dystrybutorowi jego dostarczania, oferowania lub nawet prezentowania, o czym organ może informować opinię publiczną.

 

Powyższy zakaz orzeka się co do zasady na czas niezbędny do przeprowadzania oceny, badań i kontroli, nie dłuższy niż 30 dni. W przypadkach szczególnie skomplikowanych oraz jeśli jest to niezbędne do przeprowadzenia badań, okres ten może zostać przedłużony, przy czym maksymalnie do 90 dni.

 

Oprócz kar pieniężnych (do wysokości 100.000 zł) grożących producentowi lub dystrybutorowi za niewykonywanie decyzji organów, obowiązków informacyjnych (vide zawiadomienie dokonywane przez dystrybutora), nieudzielenia żądanych informacji lub udzielanie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd, czy wreszcie za samo wprowadzanie na rynek przez producenta produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa, organ nadzoru może decydować o dalszych losach produktu.

 

Zgodnie z art. 24 w/w ustawy, w przypadku stwierdzenia, iż zagrożenie może pojawić się w określonych warunkach, organ nadzoru w szczególności może zażądać odpowiedniego oznakowania wyrobu lub też uzależnić jego wprowadzanie na rynek od spełniania ogólnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa, co producent musi należycie udowodnić. Może również nakazać ostrzeżenie pewnej kategorii konsumentów lub powiadomienie opinii publicznej o stwierdzonym zagrożeniu. Termin i formę takiego ostrzeżenia lub zagrożenia wyznacza się w decyzji.

 

Gdyby jednak stwierdzono, iż produkt nie jest bezpieczny (w odróżnieniu do powołanej wyżej tylko potencjalnej możliwości niebezpieczeństwa) organ nadzoru ma obowiązek nakazać wyeliminowanie zagrożeń stwarzanych przez dany produkt oraz zakazać jego wprowadzania na rynek. Jeśli jednak produkt został już wprowadzony do obrotu, Prezes UOKiK nakazuje również natychmiastowe wycofanie produktu z rynku, a nawet wycofanie produktu od konsumentów oraz jego zniszczenie.

W tym ostatnim przypadku producent jest obowiązany odebrać produkt dostarczony przez konsumentów i zwrócić kwotę, za jaką produkt został nabyty, bez względu na stopień zużycia produktu. Konsumentowi takie roszczenie przysługuje bezpośrednio wobec producenta wyrobu. Może je skierować także do danego dystrybutora (o ile posiada dowód zakupu).

 

Opisane powyżej konsekwencje finansowe są znaczne i należy je uwzględnić w momencie oferowania produktu na rynek, w tym przy pozyskiwaniu ewentualnego ubezpieczenia.

 

Filip Mroczek
radca prawny


Tagi: ogólne bezpieczeństwo produktów, certyfikacja CE, ocena zgodności, system oceny zgodności, wygląd produktu, przeznaczenie produktu, deklaracja zgodności, bezpieczny produkt, odpowiedzialność dystrybutorów za produkty niebezpieczne, odpowiedzialność producenta za produkty niebezpieczne, wypadek konsumencki, kontrola Inspekcji Handlowej, wycofanie produktu z rynku, wycofanie produktu od konsumenta