Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Produkt = odpowiedzialność | Ogólne bezpieczeństwo produktów, cz. 2


Nie należy jednak zapominać, iż samo istnienie technicznej możliwości osiągnięcia oraz zapewnienia wyższego standardu bezpieczeństwa nie oznacza, iż oceniany wyrób staje się przez to niebezpieczny. Również występowanie na rynku bardziej dopracowanych w tym zakresie produktów nie czyni pozostałych niebezpiecznymi.

 

Z punktu widzenia odpowiedzialności istotna jest wyodrębniana przez ustawę kategoria poważnego zagrożenia. Rozumie się przez to takie naruszenie zasad bezpieczeństwa, które wymaga natychmiastowych działań. Dokonując oceny produktu uwzględnia się bezpośrednie lub odsunięte w czasie skutki używania produktu, w tym stopień i prawdopodobieństwo utraty zdrowia lub życia przez konsumentów, stopień narażenia poszczególnych kategorii konsumentów, a także możliwość prawidłowej oceny ryzyka przez konsumentów (i możliwości jego uniknięcia). Dopiero w momencie wystąpienia poważnego zagrożenia, organy nadzoru będą mogły korzystać z bardziej surowszych sankcji i środków.

 

Jeśli tylko produkt spełnia wymagania wynikające z norm krajowych państw UE, będących transpozycją norm europejskich, uznanych przez Komisję Europejską za zgodne z przepisami dotyczącymi ogólnego bezpieczeństwa produktów, to domniemywa się, iż ów produkt jest produktem bezpiecznym w zakresie wymagań objętych tymi normami. Również wyrób uznaje się za bezpieczny, jeśli spełnia on określone odrębnymi przepisami polskimi szczegółowe wymagania, a brak jest w tym aspekcie szczegółowych przepisów Wspólnoty Europejskiej.

 

Jeśli jednak takich norm lub przepisów nie ma, albo produkt nie jest z nimi zgodny (co może wynikać np. z konieczności zastosowania nowatorskich rozwiązań itd.) to bezpieczeństwo takiego wyrobu ocenia się w szczególności z uwzględnieniem:

 

-      spełniania przez produkt wymagań innych dobrowolnych norm krajowych, będących transpozycją norm europejskich,

-      spełniania przez produkt Polskich Norm,

-      zaleceń Komisji Europejskiej,

-      zasad dobrej praktyki (obowiązujących w danym sektorze),

-      aktualnego stanu wiedzy i techniki,

-      uzasadnionych oczekiwań konsumentów co do bezpieczeństwa produktu.

 

Co ciekawe, spełnianie przez produkt tych wszystkich wymagań nie wyłącza możliwości stosowania środków i sankcji przewidzianych w ustawie, jeśli tylko organ nadzoru stwierdzi, iż produkt nie jest bezpieczny (pomimo zgodności z tymi wymaganiami).

 

Mając to wszystko na uwadze obowiązkiem producenta jest wprowadzanie na rynek wyłącznie produktów bezpiecznych. Musi on zapewnić konsumentom informacje w języku polskim, umożliwiające im ocenę zagrożeń związanych z produktem w czasie zwykłego lub możliwego do przewidzenia okresu jego używania, jeżeli takie zagrożenia nie są przy braku odpowiedniego ostrzeżenia natychmiast zauważalne, a także informacje dotyczące możliwości przeciwdziałania tym zagrożeniom. Zapewnianie tychże informacji nie zwalnia jednak z pozostałych obowiązków producentów oraz dystrybutorów.

 

W szczególności producent, w ramach swojej działalności, zobowiązany jest, odpowiednio do właściwości produktów wprowadzanych na rynek, podejmować działania umożliwiające uzyskiwanie przez niego wiedzy o zagrożeniach, które produkt może stwarzać. To bardzo ogólne zobowiązanie. Konkretyzacja realizacji tego obowiązku wynikać będzie przede wszystkim z charakteru oferowanych produktów. Ustawodawca wskazuje, iż punktem wyjścia jest chociażby umieszczanie na produkcie lub opakowaniu nazwy i adresu oraz oznaczenia identyfikującego produkt lub partię produktu. Jest to bowiem podstawowa powinność producenta, od której może on odstąpić jedynie w uzasadnionych przypadkach.

 

Przedsiębiorca powinien także podejmować działania mające na celu uniknięcie zagrożeń, w tym umożliwiające wycofanie produktu z rynku, ostrzeganie konsumentów, a nawet wycofanie produktu z ich rąk. Pomóc tu ma przeprowadzanie – z własnej inicjatywybadań próbek wyrobów, zbieranie, analizowanie czy nawet rejestrowanie skarg konsumentów. Również relacja z dystrybutorami jest w ocenie ustawodawcy niezmiernie istotna. Producent ma bowiem na bieżąco informować pośredników o przeprowadzanych kontrolach.

 

Z punktu widzenia systemu ogólnego bezpieczeństwa produktów równie istotną rolę pełni dystrybutor. Jako podmiot profesjonalnie zajmujący się rozprowadzaniem wyrobów nie jest on wolny od obowiązków. Podstawowym jego zobowiązaniem jest konieczność działania z należytą starannością w celu zapewnienia bezpieczeństwa produktów, w szczególności przez niedostarczanie produktów, o których wie lub o których, zgodnie z posiadanymi informacjami i doświadczeniem zawodowym, powinien wiedzieć, że nie spełniają one wymagań bezpieczeństwa.

 

Dystrybutor powinien uczestniczyć w monitorowaniu bezpieczeństwa produktów wprowadzonych na rynek, w szczególności przechowywać i niezwłocznie udostępniać na żądanie organu lub wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej dokumentacji niezbędnej do ustalenia pochodzenia produktów. Mogą to być faktury VAT, listy przewozowe, dokumenty celne itd.

 

Dystrybutor ma także przyjmować od konsumentów informacje o zagrożeniach powodowanych przez produkty. Informacje takie następnie muszą być przekazywane niezwłocznie producentowi, organom nadzoru, a także wojewódzkiemu inspektorowi Inspekcji Handlowej. W tym celu Rada Ministrów określiła w drodze rozporządzenia wzór powiadomienia, za pomocą którego dystrybutor, ale i producent zobowiązani są niezwłocznie przekazać informacje, iż wprowadzony na rynek produkt nie jest bezpieczny.

 

Za zaniechania w zakresie przekazywania tego rodzaju powiadomień dystrybutor może słono zapłacić. Ustawa uprawnia bowiem organ nadzoru do nałożenia, w drodze decyzji, kary pieniężnej w wysokości do 100.000 zł.


W kolejnym wydaniu informatora przedstawimy słów kilka dotyczących procedur kontroli oraz niektórych uprawnień Inspekcji Handlowej, a także przedstawimy możliwości i środki nacisku, w tym sankcje, jakie grożą producentom i dystrybutorom za naruszenie przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

 

Filip Mroczek
aplikant radcowski


Tagi: ogólne bezpieczeństwo produktów, certyfikacja CE, ocena zgodności, system oceny zgodności, wygląd produktu, przeznaczenie produktu, deklaracja zgodności, bezpieczny produkt, odpowiedzialność dystrybutorów za produkty niebezpieczne, odpowiedzialność producenta za produkty niebezpieczne, imitacja żywności, wypadek konsumencki, kontrola Inspekcji Handlowej