Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.   Dowiedz się więcej
Nie pokazuj tej informacji

"Non in legendo, sed in intelligendo leges consistunt"

Prawo gospodarcze

Produkt = odpowiedzialność


Przepisy stanowiące o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny zostały zawarte w części ogólnej kodeksu cywilnego, czyli art. 4491-10. Wedle ich treści zasadą jest, że kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt (art. 4491 §1). Mechanizm tej odpowiedzialności nie ogranicza się jednak do powyższej reguły.

 

Aby móc nieco bardziej naświetlić problem należy najpierw zastanowić się, co, zgodnie z obowiązującym prawem, uważać należy za produkt niebezpieczny. Pomocne w tym zakresie będą wyjaśnienia zawarte w przepisach art. 4491 § 2 i 3 k.c.. Po pierwsze, przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z inną rzeczą. Co ciekawe, za produkt uważa się także zwierzęta oraz energię elektryczną. Przesłanką omawianego reżimu odpowiedzialności jest jednak to, aby tak rozumiany produkt był niebezpieczny. Klaryfikację tej „niezbędnej cechy” dostarcza nam § 3, zgodnie z którym niebezpieczny jest produkt nie zapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu.

 

O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu. Moment ten jest więc kluczowy dla oceny odpowiedzialności producenta. Tymi okolicznościami mogą być podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu albo sposób zaprezentowania go na rynku. Ustawodawca ucina też wątpliwość, jakoby produkt starszej generacji miałby być uznany za niebezpieczny tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt, ale ulepszony.

 

Zakres podmiotowy odpowiedzialności za produkt niebezpieczny jest złożony. Tak jak zaznaczono powyżej w pierwszej kolejności odpowiedzialnym będzie producent, czyli osoba wytwarzająca produkt (niebezpieczny) w zakresie swojej działalności gospodarczej. Domniemywa się także, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta. W razie ewentualnego procesu o odszkodowanie, to na przedsiębiorcy wytwarzającym owe produkty spoczywać będzie ciężar dowodu, że przedmioty te nie były wprowadzane do obrotu albo też nie były wytwarzane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

 

Reżim odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie ogranicza się do samego przedsiębiorcy – producenta rzeczy niebezpiecznej. Otóż na mocy przepisu art. 4495 odpowiadają tak jak producent takie podmioty jak: wytwórca materiału, wytwórca surowca albo też wytwórca części składowej produktu. Osoby te mogą jednak uniknąć tej odpowiedzialności, jeżeli tylko wykażą, że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta. Dlatego też tak ważnym jest, aby będąc producentem wykorzystującym materiały, surowce lub części składowe innych wytwórców dopilnować, ażeby już na etapie projektowania danego produktu zapewnić właściwy udział tych osób, a także by uzyskać od nich odpowiednie poświadczenia czy deklaracje, wskazujące na prawidłowość wskazówek producenta końcowego oraz inne okoliczności istotne z punktu widzenia istnienia tej współodpowiedzialności, a jest to odpowiedzialność solidarna z producentem produktu.

 

Odpowiada tak jak producent również osoba, która na produkcie umieszcza swoją nazwę, znak towarowy lub inne oznaczenie odróżniające, a poprzez to podaje się za producenta. Znacznie częstszą sytuacją będzie jednak wprowadzanie, w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, do obrotu krajowego produktu pochodzenia zagranicznego. Oznacza to, iż również importer odpowiada za produkt niebezpieczny, solidarnie z producentem. Sprawa znacznie się skomplikuje, jeżeli producent jest podmiotem pochodzącym z kraju, w którym próżno szukać odpowiedniej ochrony prawnej. Solidarność będzie wtedy iluzoryczna, czyniąc ewentualny regres importera nieco karkołomnym przedsięwzięciem.

 

Może się zdarzyć, iż nie wiadomo, kto jest producentem albo importerem lub podającym się za producenta. W takiej sytuacji jarzmo odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny dotyczyć będzie tego, kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny. Z tejże opresji zbywca może uwolnić się poprzez wskazanie poszkodowanemu osoby i adresu producenta lub podającego się za producenta, albo też osobę i adres importera, jeśli tylko szkoda wywołana została przez towar importowany. W każdym razie wskazanie musi nastąpić w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie. Gdyby jednak podanie tych danych okazało się niemożliwe, zbywca może zwolnić się od odpowiedzialności poprzez wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.

 

Pozostałe aspekty odpowiedzialności za produkt niebezpieczny, w tym wyłączenia oraz inne jej ograniczenia omówione zostaną w kolejnym artykule informatora.

Filip Mroczek
aplikant radcowski

 

tagi: produkt niebezpieczny, kto odpowiada za produkt niebezpieczny, produkt niebezpieczny co to, produkt niebezpieczny ustawa